Droge ogen door leesbril gebruik: oorzaken en oplossingen
Herken je dit? Je pakt je leesbril om een krant of menukaart te lezen, en na tien minuten voel je het al: een branderig gevoel, vermoeide ogen of het vervelende idee dat er zand in je ogen zit.
Het is een veelvoorkomend probleem dat je dagelijkse leesplezier flink kan verpesten. Hoewel een leesbril een fantastisch hulpmiddel is om de letters weer scherp te krijgen, kan hij helaas ook een boosdoener zijn voor je oogcomfort. In dit artikel duiken we in de oorzaken van droge ogen door leesbrilgebruik en – belangrijker nog – wat je eraan kunt doen. Van simpele trucs tot professionele oplossingen, we’ve got you covered.
Waarom voelen mijn ogen zo droog aan?
Voordat we de leesbril de schuld geven, is het goed om te weten wat droge ogen eigenlijk zijn.
Onze ogen hebben een constante laag traanvocht nodig om soepel te bewegen en gezond te blijven. Dit vocht smeren we elke keer dat we knipperen over het oogoppervlak. Als deze laag te dun wordt of te snel verdampt, ontstaat er irritatie. Je kent het gevoel vast: prikken, jeuk, een branderig gevoel of zelfs een wazig zicht dat even beter wordt als je een paar keer knippert. Het is niet alleen vervelend, maar het kan je concentratie flink verstoren tijdens het lezen.
De leesbril: handig hulpmiddel, stiekeme vijand?
Hoe kan een bril die je juist helpt zien, nu opeens voor droge ogen zorgen? Het antwoord zit ‘m in een simpel, maar krachtig mechanisme: knipperen.
Wanneer je je leesbril opzet om een boek of scherm te bekijken, focust je brein zich volledig op de tekst.
Je hersenen schakelen automatisch over op een ‘concentratiemodus’. Wat veel mensen niet weten, is dat je dan ongemerkt veel minder vaak knippert. Een gemiddeld mens knippert ongeveer 15 tot 20 keer per minuut.
Tijdens intensief lezen of computeren kan dat terugvallen naar maar 5 tot 7 keer per minuut. Dat is een drastische vermindering! Elke keer dat je niet knippert, droogt een miniem laagje vocht op je hoornvlies op. Door de bril wordt deze focus nog verder versterkt, waardoor de natuurlijke smering van je ogen in het gedrang komt. Het is een vicieuze cirkel: je focust, vergeet te knipperen, voelt droogte, en knijpt je ogen samen om beter te zien, wat de spanning alleen maar verhoogt.
Waarom sommige mensen er meer last van hebben
Niet iedereen met een leesbril kampt met droge ogen, maar bepaalde factoren verhogen de kans aanzienlijk.
Leeftijd speelt hierbij een grote rol. Naarmate we ouder worden, vermindert de productie van traanvocht van nature.
Vrouwen hebben trouwens vaker last van droge ogen dan mannen, vaak door hormonale veranderingen rond de menopauze. Daarnaast zijn er medische aandoeningen die een rol spelen, zoals reuma of schildklierproblemen, maar ook medicijnen kunnen bijdragen. Antihistaminica (tegen hooikoorts), antidepressiva of bepaalde bloeddrukverlagers staan erom bekend dat ze de traanproductie remmen. Tel daarbij op dat we in een droge omgeving leven vol airconditioning en centrale verwarming, en je hebt de perfecte storm voor droge ogen.
Oplossingen die direct werken
Gelukkig hoef je niet direct afscheid te nemen van je leesbril. Er zijn talloze oplossingen om het ongemak te verlichten, variërend van simpele gewoontes tot speciale hulpmiddelen.
De makkelijkste en goedkoopste oplossing is gratis: bewustwording. Probeer de 20-20-20 regel toe te passen. Kijk elke 20 minuten even 20 seconden lang naar iets op 20 meter afstand.
De 20-20-20 regel en bewust knipperen
Dit breekt de intense focus en stimuleert je om weer normaal te knipperen.
Daarnaast helpt het om af en toe expres een paar keer flink te knipperen om een nieuwe laag traanvocht te verspreiden. Voor veel mensen zijn kunsttranen een uitkomst. Deze druppels bootsen natuurlijk traanvocht na en bieden direct verlichting. Er is een verschil tussen dunne druppels voor lichte irritatie en dikkere, gel-achtige varianten voor ernstigere droogte.
De kracht van oogdruppels
Merken als Systane, Refresh of Lacris zijn breed verkrijgbaar bij drogisterijen en apotheken. Een busje van vijf milliliter kost doorgaans tussen de €10 en €20, afhankelijk van de dikte van de vloeistof.
Gebruik ze preventief voordat je gaat lezen, niet alleen als de irritatie al toeslaat. Kies daarnaast voor een geschikte leesbril bij droge ogen; een simpele, maar effectieve truc is ook het gebruik van warmte. Veel droge ogen worden veroorzaakt door verstopte kliertjes in de oogleden (meibomklieren).
Warme kompressen voor je oogleden
Door een warm washandje (ongeveer 40 graden) voorzichtig op je gesloten ogen te leggen voor vijf tot tien minuten, smelten de vetrestjes in deze kliertjes en kan het vet beter mengen met je traanvocht.
Dit zorgt voor een stabielere traanfilm die minder snel verdampt.
Je leesbril zelf aanpassen
Soms ligt de oplossing niet in je ogen, maar in je bril.
Een leesbril die net iets te sterk of te zwak is, dwingt je om extra hard te focussen, wat de droogte verergert. Mocht je een tijdelijke verandering in leesbrilsterkte opmerken, laat je ogen dan controleren door een opticien of optometrist. Daarnaast is de afstand tussen je ogen en het leesmateriaal cruciaal.
Houd je boek of scherm op ongeveer 40 centimeter afstand. Te dichtbij lezen zorgt voor extra spanning op de ogen.
Een goede tip is om je leesbril iets lager op je neus te zetten, zodat je er overheen kijkt bij het verre kijken, maar er makkelijk doorheen kijkt bij het lezen.
Dit voorkomt dat je continu schakelt tussen bril op en bril af, wat ook vermoeiend kan zijn.
Omgevingsfactoren aanpakken
Je omgeving heeft een grote invloed op je oogvocht. In een kantoorruimte met airconditioning of een huis met centrale verwarming is de lucht vaak kurkdroog.
Een luchtbevochtiger kan hier wonderen doen. Zet hem aan op je werkplek of in de slaapkamer. Let ook op schermen. Computers en smartphones staan bekend als oogdrogers, maar het blauwe licht speelt ook een rol.
Hoewel blauw licht niet direct zorgt voor droogte, zorgt het wel voor extra vermoeidheid, waardoor je minder comfortabel leest. Een bril met een blauwlichtfilter of anti-reflectie coating kan hierbij helpen, maar voor wie veel last heeft, zijn er ook speciale glazen die minder irriteren. De grootste boosdoener blijft echter het vergeten van het knipperen.
Wanneer naar de professional?
Als bovenstaande tips niet genoeg helpen, is het tijd voor professionele hulp.
Een optometrist kan precies meten hoe de traanfilm op je oog is samengesteld. Soms is er sprake van een onderliggende aandoening die behandeld moet worden. Een bekende medische oplossing voor chronische droogte zijn punctale pluggen.
Dit zijn kleine, zachte stoppertjes die in de traanbuisjes in de hoek van je oog worden geplaatst. Ze zorgen ervoor dat het traanvocht langer in het oog blijft in plaats van direct via de neus afgevoerd te worden. Het klinkt misschien eng, maar het is een pijnloze en snelle procedure die voor veel mensen een enorme verlichting geeft.
Conclusie: comfortabel lezen met een leesbril
Droge ogen door leesbrilgebruik is een vervelend, maar goed te managen probleem.
Het begint vaak bij het vergeten van het knipperen tijdens het focussen, maar leeftijd, medicijnen en omgevingsfactoren versterken het effect. Door bewust te knipperen, regelmatig pauzes te nemen en indien nodig kunsttranen of warme kompressen te gebruiken, kun je je leescomfort enorm verbeteren.
Onthoud dat je ogen je kostbaarste bezit zijn. Zorg er goed voor en schroom niet om je leesbril te laten controleren of advies te vragen bij een professional. Met de juiste aanpak kun je weer ontspannen genieten van je favoriete boek, krant of tijdschrift, zonder dat je ogen aanvoelen als woestijnzand. Een beetje aandacht voor je ogen maakt het lezen weer een plezier.