Leesbril en veiligheidsregels op de werkvloer: wat mag en wat moet?

Femke van Dijk

Gediplomeerd opticien en contactlensspecialist

Stel je voor: je zit achter je computer, probeert een spreadsheet te lezen, maar de cijfers dansen voor je ogen.

Je doet een stapje achteruit, en opeens is het scherm weer scherp. Herkenbaar? Voor steeds meer mensen op de werkvloer is dit dagelijkse realiteit. De behoefte aan een leesbril is groot, maar wat mag en wat moet er eigenlijk op de werkvloer? Is een leesbril een persoonlijke gadget of een essentieel veiligheidsmiddel?

In dit artikel duiken we in de wereld van leesbrillen, veiligheidsregels en de plichten van werkgevers. We houden het simpel, scherp en lekker leesbaar.

De stille uitdaging: leesproblemen op het werk

Leesproblemen op de werkvloer zijn een stille uitdaging die veel impact heeft. Het gaat niet alleen om het lezen van boeken, maar om het lezen van schermen, etiketten, handleidingen en veiligheidsborden. Vooral door de vergrijzing en het intensieve gebruik van digitale apparaten, neemt het aantal mensen met leesproblemen toe.

De cijfers liegen er niet om. Onderzoek toont aan dat ongeveer 35% van de volwassen bevolking last heeft van presbyopie, de natuurlijke veroudering van het oog die het moeilijker maakt om dichtbij te focussen.

Cijfers die spreken

Bij professionals die veel met computers werken, loopt dit percentage zelfs op tot 70%. De gevolgen? Verminderde productiviteit, meer fouten en een hoger ziekteverzuim.

Schattingen wijzen uit dat de jaarlijkse kosten van oogklachten op de Nederlandse werkvloer in de honderden miljoenen euro’s lopen. Dit is niet alleen een kostenpost, maar ook een veiligheidsrisico.

Wat is een leesbril en waarom is het belangrijk?

Een leesbril is een hulpmiddel dat specifiek is ontworpen om dichtbij scherp te stellen.

Soorten leesbrillen

Het is geen mode-item, maar een functioneel instrument voor wie last heeft van presbyopie. De bril compenseert de verminderde elasticiteit van de ooglens, waardoor taken als lezen, typen en het bestuderen van details weer comfortabel worden. Er zijn verschillende types leesbrillen die relevant kunnen zijn voor de werkvloer: Het juiste type bril zorgt voor minder oogvermoeidheid, een betere houding en een hogere productiviteit.

• Statische leesbrillen: Deze brillen hebben een vaste sterkte en zijn ideaal voor specifieke taken, zoals het lezen van een boek of het werken aan een vaste computerplek.
• Flexibele leesbrillen: Deze brillen hebben een lens die zich aanpast aan verschillende afstanden. Handig voor wie afwisselend dichtbij en iets verder weg moet kijken.
• Progressieve leesbrillen: Deze brillen hebben een geleidelijke overgang van sterkte, waardoor ze geschikt zijn voor mensen die op meerdere afstanden werken, zoals kantoorwerk met af en toe een blik op een whiteboard.

Wettelijke kaders: wat mag en wat moet?

De wetgeving rond leesbrillen op de werkvloer is helder, maar kent nuances. Er is geen algemene wet die zegt: “iedere werknemer krijgt een leesbril”. Wel rust er een belangrijke verantwoordelijkheid op de werkgever.

De rol van de Arbowet

De Arbowet verplicht werkgevers om een veilige en gezonde werkomgeving te creëren.

Dit betekent dat werkgevers risico’s voor de ogen van hun werknemers moeten identificeren en beperken. Denk aan schermwerk, het lezen van kleine lettertjes op etiketten of het werken met fijn mechanisch materiaal.

Artikel 10.7 van de Arbowet stelt dat werkgevers maatregelen moeten nemen om de ogen te beschermen tegen schadelijke invloeden. Hoewel dit vaak gaat om veiligheidsbrillen bij zwaar werk, kan het ook betekenen dat een leesbril nodig is om oogvermoeidheid te voorkomen. De Arbeidsinspectie kan hierop toezien, vooral als er sprake is van een verhoogd risico.

Risicoanalyse en verplichtingen

De sleutel ligt in de risicoanalyse, verplicht volgens artikel 8.2 van de Arbowet.

Werkgevers moeten in kaart brengen welke taken risico’s opleveren voor de ogen. Als uit de analyse blijkt dat leesbrillen nodig zijn voor de veiligheid of gezondheid, dan moet de werkgever actie ondernemen. In sectoren zoals de IT, logistiek of de zorg, waar intensief met schermen of kleine details wordt gewerkt, is de druk om maatregelen te nemen groter. Collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s) kunnen hier ook specifieke regels over bevatten.

Veiligheid en ergonomie: meer dan alleen een bril

Een leesbril is geen wondermiddel als de werkomgeving niet optimaal is. Veiligheid en ergonomie gaan hand in hand.

De juiste bril, de juiste sterkte

Een verkeerde leesbril kan juist meer schade aanrichten dan helpen. De sterkte moet precies zijn. Bepaal de juiste leesbril voor thuiswerken via een refractieonderzoek bij de opticien of optometrist. Het is belangrijk om de sterkte jaarlijks te laten controleren, want de ogen veranderen. Veiligheidsaspecten om rekening mee te houden: Een leesbril voor specifieke situaties werkt het best in combinatie met goede ergonomie:

• Kwaliteit: Gebruik een leesbril met een stevig frame en krasbestendige lenzen, vooral in een werkomgeving waar stof of beweging voorkomt.
• Geen obstakels: Zorg dat de bril niet in de weg zit bij het uitvoeren van taken, bijvoorbeeld bij het dragen van een veiligheidsmasker.
• Regelmatige controle: Laat de ogen en de bril jaarlijks checken.

Ergonomische tips voor scherp zicht

• Afstand: Houd een schermafstand van 50 tot 70 centimeter aan.
• Hoogte: Zet het scherm op ooghoogte om nekklachten te voorkomen.
• Verlichting: Zorg voor voldoende, niet-verblindend licht. Een blauw lichtfilter kan helpen bij langdurig schermwerk.
• Pauzes: De 20-20-20-regel is een goudstandaard: elke 20 minuten 20 seconden kijken naar iets op 20 meter afstand.