Blue light blocking glasses for screen users
Ken je dat gevoel? Je hebt net acht uur lang naar een computerscherm gestaard, daarna nog even op je telefoon gescrolld en nu doet je hoofd pijn, voelen je ogen droog aan en lig je vervolgens wakker te draaien. Welkom in het leven van de moderne schermgebruiker.
We zitten met z’n allen massaal achter onze laptops, smartphones en tablets.
De gemiddelde Nederlander brengt tegenwoordig meer dan acht uur per dag door met digitale schermen. Dat is bijna een fulltime baan, maar dan voor je ogen. Het gevolg?
Een hoop geklaag over vermoeide ogen en slechte nachten. Een veelgehoorde oplossing die de laatste jaren overal opduikt? De blauw licht filter bril, oftewel de blue light blocking glasses.
Maar helpen die dingen echt, of is het gewoon een slimme marketingtruc?
Laten we er eens goed induiken.
Waarom schermen zo vermoeiend zijn
Om te begrijpen waarom die bril misschien nodig is, moeten we het eerst hebben over licht. Zichtbaar licht bestaat uit verschillende kleuren, elk met hun eigen golflengte.
Blauw licht heeft een vrij korte golflengte en een hoge energie. Dat klinkt ingewikkeld, maar denk er zo over: de zon is de grootste bron van blauw licht, en dat is hartstikke goed voor ons. Het houdt ons alert, stabiliseert onze stemming en zet onze interne biologische klok op de juiste tijd.
Het probleem zit ‘m niet in het licht zelf, maar in de dosis en de bron.
De afgelopen jaren zijn schermen overal. Ze zitten in onze broekzak, op ons bureau en aan de muur. Al die schermen – van je iPhone tot je 4K-monitor – stralen ook blauw licht uit.
Hoewel de hoeveelheid blauw licht van een scherm vele malen lager is dan die van de zon, zit het probleem hem in de timing en de duur. We kijken de hele dag naar die schermen, en belangrijker nog: we kijken ‘s avonds laat nog steeds naar die schermen.
De impact op je slaap en ogen
Je lichaam heeft een interne klok die reageert op licht. Als het donker wordt, maakt je lichaam melatonine aan, een hormoon dat je slaperig maakt.
Blauw licht is de vijand van melatonine. Het zorgt ervoor dat je hersenen denken: "Hoi, het is nog volop dag, blijf wakker!". Als je dus tot diep in de nacht doorwerkt op je laptop of je telefoon checkt in bed, stel je je lichaam bloot aan blauw licht op een moment dat het eigenlijk rust moet krijgen.
Dit verstoort je circadiaanse ritme, oftewel je dag-nachtritme. Het gevolg is dat je moeilijker in slaap valt, je slaap minder diep is en je je de volgende dag minder uitgerust voelt.
Onderzoek wijst uit dat blootstelling aan blauw licht vlak voor het slapen de productie van melatonine flink kan onderdrukken, wat direct ten koste gaat van je slaapkwaliteit. Naast je slaap hebben je ogen het zwaar te verduren. Langdurig staren naar een scherm leidt tot wat we digitale oogvermoeidheid noemen.
Je knippert minder vaak, je ogen moeten continu scherpstellen op een vaste afstand en het constante licht kan irritatie veroorzaken. Veel mensen klagen dan ook over droge ogen, wazig zien en hoofdpijn na een lange werkdag.
Hoe werken blauw licht brillen precies?
Blue light blocking glasses zijn ontworpen om een deel van het blauw licht te filteren voordat het je ogen bereikt.
Hoe ze dat doen? Meestal zit er een speciale coating op de lenzen of zijn de lenzen zelf van een materiaal gemaakt dat blauw licht absorbeert. Er zijn grofweg twee soorten:
- Reflecterende coatings: Een coating op de lens reflecteert blauw licht, zodat het niet door de lens komt.
- Absorberende lenzen: De lens is gemaakt van een materiaal (vaak met een lichte amberkleur) dat blauw licht absorbeert.
De meeste brillen die je online of in de winkel koopt, blokkeren een specifiek spectrum van blauw licht, meestal rond de 400 tot 450 nanometer. Sommige high-end modellen, zoals die van Gunnar Optik, claimen tot 98% van het blauwe licht te blokkeren.
De kleur van de lens
Andere merken, zoals die je bij de drogist vindt, zitten daar vaak wat lager op, rond de 30% tot 50%.
De mate van filtering bepaalt vaak hoe de bril eruitziet. Een bril die 100% van het blauwe licht blokkeert, zal er oranje of rood uitzien (zoals een nachtzichtbril). Dat is niet praktisch voor dagelijks gebruik op kantoor. De meeste brillen voor schermgebruikers hebben een heldere lens met een lichte gele of amberkleurige tint. Die tint is vaak net genoeg om de scherpte van het blauwe licht te nemen zonder de kleuren op je scherm volledig te verstoren.
Voordelen: wat levert het je op?
De belangrijkste reden om een blauw licht bril te kopen, is natuurlijk het verlichten van klachten.
Beter slapen
Laten we de voordelen op een rijtje zetten. De grootste winst is waarschijnlijk je slaap.
Minder oogvermoeidheid
Door je schermgebruik in de avonduren te combineren met een blauw licht filter bril, geef je je lichaam een signaal dat het tijd wordt om te rusten. Je melatonine productie blijft op peil, waardoor je sneller in slaap valt en dieper slaapt. Veel gebruikers merken al na een paar dagen verschil: ze worden uitgeruster wakker en voelen zich minder vermoeid overdag. Hoewel blauw licht niet de enige oorzaak is van digitale oogvermoeidid (droge ogen door minder knipperen speelt ook een rol), kan het filteren van het intense licht helpen.
De brillen verminderen de hoeveelheid licht die de retina bereikt, wat de algehele belasting van de ogen verlaagt.
Comfortabeler werken
Mensen die lange dagen maken op kantoor of gamen, rapporteren minder last van branderige ogen en hoofdpijn. Naast het fysieke comfort is er ook het visuele comfort. Blauw licht zorgt voor een hogere mate van schittering en contrast op een scherm.
Een filter kan dit wat afvlakken, waardoor beelden rustiger aanvoelen voor je ogen. Vooral voor mensen die gevoelig zijn voor licht of last hebben van migraine, kan dit een uitkomst zijn.
De kritische blik: nadelen en beperkingen
Nu moet ik even eerlijk zijn: een blauw licht bril is geen wondermiddel. Er zijn zeker ook nadelen en beperkingen.
Kleurverandering
Lenzen die blauw licht blokkeren, hebben vaak een lichte gele tint. Hoewel dit bij de meeste brillen subtiel is, kunnen mensen die werken met kleurgevoelig materiaal (zoals grafisch ontwerpers of fotografen) hier last van hebben. De kleuren op je scherm worden lichtjes beïnvloed, wat precisiewerk kan bemoeilijken.
Als je een bril zoekt die volledig kleurneutraal is, zul je merken dat deze vaak minder blauw licht filtert.
De wetenschappelijke discussie
Hier komt de kritische noot: de wetenschappelijke bewijzen voor de effectiviteit van blauw licht brillen zijn nog steeds aan het groeien. Hoewel het logisch klinkt dat het filteren van licht helpt bij slaap, is er minder hard bewijs voor het daadwerkelijk voorkomen van schade aan het netvlies door schermgebruik. De hoeveelheid blauw licht die schermen uitstralen is veel lager dan die van de zon, en de kans op maculadegeneratie door schermen alleen is volgens de meeste oogartsen klein.
Het gaat hier vooral om comfort en slaap, niet per se om het voorkomen van ernstige oogziekten. Een bril lost het onderliggende probleem niet op: te veel schermtijd.
Geen vervanging voor goede gewoontes
Als je een blauw licht bril draagt maar 12 uur per dag naar een scherm staart zonder pauzes, zul je alsnog klachten houden.
Een bril is een hulpmiddel, geen magisch schild. Het is net als een stukje taart eten met een caloriearme zoetstof: het helpt, maar je moet nog steeds je porties in de gaten houden.
Welke soorten brillen zijn er?
De markt voor blauw licht brillen is enorm. Van goedkope modellen op Amazon tot dure designbrillen.
Normale brillen (met of zonder sterkte)
Hier zijn de meest voorkomende types: Dit zijn de meest gangbare opties. Je kunt kiezen voor een bril met sterkte of een leesbril met blauw licht filter. Merken als Felix Gray en Gunnar Optik zijn hier bekend om.
Ze zien eruit als gewone brillen, maar hebben een coating die het blauwe licht tegenhoudt.
Computerbrillen (zonnebril stijl)
Prijzen variëren van €30 tot €150, afhankelijk van de kwaliteit van de lens en het montuur. Dit zijn vaak brillen met een lichte verkleuring, vergelijkbaar met een zonnebril, maar dan specifiek ontworpen voor binnen gebruik. Ze blokkeren een hoger percentage blauw licht (soms wel 98%) en zijn vaak voorzien van anti-reflecterende coatings.
Deze zijn ideaal voor mensen die extreme gevoeligheid hebben voor licht of die werken in zeer fel verlichte kantoren. Wil je niet meteen een nieuwe bril kopen?
Clip-ons en losse filters
Er zijn ook clip-ons verkrijgbaar die je op je bestaande bril kunt klikken, of zelfs losse folies die je op je beeldscherm kunt plakken.
Hoewel dit een goedkope oplossing is, is de kwaliteit vaak minder en kan het je zicht vertroebelen.
De beste merken op een rij
Als je op zoek gaat, kom je veel namen tegen. Hier zijn enkele gevestigde namen die bekend staan om hun kwaliteit (let op: geen links, gewoon ter informatie):
- Gunnar Optik: Een pionier in de industrie. Vooral populair onder gamers vanwege hun specifieke ontwerpen die oogvermoeidheid tijdens lange sessies moeten tegengaan. Ze hebben vaak een lichte gele tint en een ergonomische pasvorm.
- Felix Gray: Een modieus merk dat brillen maakt die eruitzien als normale designer-brillen. Ze bieden heldere lenzen met blauw licht filtering en zijn erg populair op kantoren.
- Warby Parker: Een bekende online opticien die de optie biedt om blauw licht filters toe te voegen aan hun brillen. Zeer toegankelijk en betaalbaar.
- BLOKT: Een merk dat zich specialiseert in het blokkeren van licht en stijlvolle brillen aanbiedt voor dagelijks gebruik.
Hoe kies je de juiste bril?
Voordat je je portemonnee trekt, is het slim om na te denken over wat je precies nodig hebt. Vraag jezelf af:
- Hoeveel blauw licht wil je blokkeren? Als je vooral beter wilt slapen, is een bril met een oranje tint (veel filtering) geschikt voor de avond. Als je de hele dag op kantoor werkt en kleuren accuraat moet zien, kies dan voor een heldere lens met een minimale coating.
- Wat is je budget? Je hoeft geen €200 uit te geven. Er zijn goede opties te vinden tussen de €20 en €60. Let op dat de bril getest is op het filteren van blauw licht (vaak aangegeven in percentages).
- Is sterkte nodig? Draag je al een bril? Dan kun je het beste kiezen voor een extra paar met blauw licht filter, of een coating op je huidige bril laten aanbrengen bij de opticien.
Praktische tips naast het dragen van een bril
Een blauw licht bril is een hulpmiddel, maar combineer het met deze gewoontes voor het beste resultaat:
- De 20-20-20 regel: Kijk elke 20 minuten even 20 seconden weg van je scherm naar iets op 20 meter afstand. Dit ontspant je oogspieren.
- Nachtmodus inschakelen: Gebruik de ingebouwde nachtmodus van je telefoon en computer (zoals f.lux of de instellingen van Windows en macOS). Dit verandert het scherm naar warmer licht, wat natuurlijker is voor je ogen in de avond.
- Donkere modus: Gebruik waar mogelijk de donkere modus (dark mode) in apps. Dit vermindert de totale lichtuitstraling van het scherm.
- Beperk schermtijd voor het slapen: Probeer minimaal een uur voordat je gaat slapen geen schermen meer te gebruiken. Geen bril kan opwegen tegen het effect van een telefoon in bed.
Conclusie: Is het de moeite waard?
De blauw licht filter bril is geen hype, maar ook geen magische genezing voor alle digitale kwalen. Het is een praktisch hulpmiddel voor mensen die veel tijd achter schermen doorbrengen en last hebben van slaapproblemen of oogvermoeidheid. Als je merkt dat je hoofdpijn krijgt van je werk of dat je ’s nachts ligt te woelen na een avondje Netflixen, kan een blauwlichtfilter in je leesbril zeker verlichting bieden.
De investering is vaak laag (zeker vergeleken met een dure opticien bril) en de bijwerkingen zijn minimaal.
Zie het niet als een vervanging van een gezonde levensstijl, maar als een toevoeging daarop.