Beeldschermglazen in een leesbril: wat zijn de verschillen met gewone glazen?
Herken je dat? Aan het einde van een lange werkdag voelen je ogen aan als kurkdroog zand en staat je hoofd op ontploffen.
Je hebt uren achter je laptop gezeten, een beetje op je telefoon gekeken en misschien nog een tablet geswitched. Welkom in de digitale eeuw. We zitten gemiddeld wel 7 tot 9 uur per dag naar schermpjes te staren.
Dat brengt een hoop gemak, maar ook een nieuw soort klacht met zich mee: digitale oogvermoeidheid.
Om die klachten te bestrijden, hoor je steeds vaker over beeldschermglazen, oftewel blauwlichtfilters. Misschien heb je ze al zien liggen bij een opticien of online voorbij zien komen. Maar wat zijn dat nu eigenlijk precies?
En zijn ze echt zo anders dan de simpele leesbril die je op de markt koopt? Laten we eens scherp stellen wat het verschil is, zonder ingewikkelde jargon.
De basis: wat is blauw licht eigenlijk?
Om te begrijpen waarom deze glazen bestaan, moeten we even snel kijken naar het licht zelf.
Zonlicht bestaat uit allerlei kleuren, en blauw licht is daar een onderdeel van. Het heeft een korte golflengte en een hoge energie.
Op zich is blauw licht niet slecht. Het zorgt er overdag voor dat we alert blijven en regelt onze slaap-waakcyclus. Het probleem zit 'm in de hoeveelheid en de bron. Tegenwoordig zijn we niet alleen overdag buiten, maar kijken we ook 's avonds laat naar fel LED-licht van schermen. Te veel van dit licht kan leiden tot hoofdpijn, droge ogen en een verstoord slaapritme.
Wat zijn beeldschermglazen precies?
Beeldschermglazen zijn brillenglazen die een speciale filter hebben om de hoeveelheid blauw licht die je ogen binnenkomt te beperken.
Ze blokken niet al het blauw licht – dat zou niet gezond zijn – maar ze filteren de pieken eruit, vooral rond de 400 tot 450 nanometer. De technologie hierachter werkt meestal via een coating.
Hoe werkt de coating?
Dit is een dun laagje dat op het glas wordt aangebracht. Je kunt dit vergelijken met een zonnebril die UV-licht tegenhoudt, maar dan specifiek voor het blauwe spectrum van digitale schermen. Deze coating is vaak opgebouwd uit meerdere lagen. Het doel is om bepaalde golflengtes te reflecteren (terugkaatsen) en andere door te laten.
Spiegelend of mat?
De meeste beeldschermglazen hebben een lichte warme tint, vaak geel of amberkleurig.
Dat voelt in het begin misschien vreemd aan, maar je hersenen passen zich snel aan. Er zijn grofweg twee soorten filters, hoewel de moderne glazen vooral gericht zijn op comfort. De oudere varianten waren soms spiegelend: een glanzend laagje dat fel licht reflecteerde.
Dit kan effectief zijn, maar geeft soms een storende weerspiegeling. De moderne varianten zijn vaak mat of hebben een subtiele kleur.
Ze absorberen het licht in plaats van het hard terug te kaatsen.
Dit geeft een rustiger beeld en minder last van vervormingen. Merken als Gunnar Optik of Felix Gray zijn hier bekend om, maar ook de grote opticienketens bieden deze technologie inmiddels aan.
Beeldschermglazen in een leesbril: hoe zit dat?
Hier wordt het interessant voor de lezer onder ons. Veel mensen boven de 40 jaar hebben een leesbril nodig omdat de oogspieren minder soepel worden (presbyopie).
Je kunt nu kiezen voor een leesbril mét beeldschermglazen. De integratie gebeurt op drie manieren: Dit is de meest voorkomende en goedkoopste manier. Je koopt een leesbril (of bestelt er een bij de opticien) en er wordt een blauwlichtfilter op de glazen gespoten. Het voordeel? Het is betaalbaar. Het nadeel?
1. Een coating op de leesglazen
De coating kan slijten als je de bril niet voorzichtig behandelt. Bij duurdere leesbrillen zit de blauwlichtfilter niet alleen als laagje bovenop, maar is het verwerkt in het materiaal van het glas zelf (bijvoorbeeld bij hoogwaardig polycarbonaat).
2. Het glasmateriaal zelf
Dit is krasbestendiger en vaak helderder. Dit zie je vaak bij maatwerk brillen van opticiens.
3. Kleurintensiteit
Hoe meer blauw licht je wilt filteren, hoe warmer (geler) het glas zal zijn. Voor zwaar computerwerk kies je soms voor een sterkere tint, terwijl je voor 's avonds misschien een lichtere filter prefereert.
De verschillen met gewone leesglazen
Waar zit nu het echte verschil? Laten we het helder op een rijtje zetten. Gewone leesglazen zijn vaak helder en kleurloos.
1. De kleurbeleving
Ze versterken het beeld alleen maar qua focus. Beeldschermglazen hebben bijna altijd een warme ondertoon.
Witte pagina’s op een scherm zien er opeens iets cremewit uit in plaats van fel wit. Dit went snel, maar het is wel iets waar je rekening mee moet houden.
2. De doelstelling
Een normale leesbril corrigeert alleen de afstand. Je ziet er scherp door op korte afstand (30-40 cm). Een beeldschermleesbril doet dit ook, maar filtert tegelijkertijd het licht.
Het is een dubbele functie. Door de filter kunnen beeldschermglazen soms een licht contrastverlies geven.
3. Contrast en scherpte
Dit merk je vooral bij zwart-wit teksten. Echter, door de vermindering van schittering (glare) kan het beeld juist rustiger aanvoelen. Het is een afweging: iets minder fel contrast voor meer comfort. Hier zit een duidelijk verschil.
Een simpele leesbril van de drogist kost vaak maar tien tot twintig euro. Een leesbril met beeldschermglazen is een stuk prijziger.
4. De prijs
Voor een kant-en-klaar model met filter betaal je al snel tussen de 50 en 100 euro.
Bij een opticien met maatwerk glazen loopt dit op tot 200 tot 400 euro, afhankelijk van het merk en de sterkte.
Zijn ze echt effectief?
Dit is de hamvraag. Werkt het of is het een hype?
De wetenschap is hier nog niet helemaal over uit. Er zijn studies die aantonen dat het dragen van blauwlichtfilters de klachten van digitale oogvermoeidheid vermindert. Denk aan minder hoofdpijn en een betere nachtrust, vooral als je tot laat op schermpjes kijkt met een blue light bril.
Een onderzoek door de University of Melbourne liet zien dat gebruikers zich subjectief beter voelden met de filters.
Aan de andere kant zijn er ook studies die suggereren dat de filters geen wondermiddel zijn. Soms zijn de klachten niet het blauwe licht zelf, maar het feit dat we te lang staren en te weinig knipperen. Toch geven veel dragers aan dat het comfortabeler aanvoelt, vooral aan het einde van de dag. Het is dus geen garantie tegen hoofdpijn, maar het kan zeker helpen.
Wanneer kies je voor welke optie?
Ben je een echte boekenwurm en lees je alleen papier? Dan heb je waarschijnlijk geen beeldschermglazen nodig.
Gewone leesglazen volstaan daar prima. Maar als je veel werkt met digitale schermen én een leesbril nodig hebt, is een beeldschermleesbril een serieuze overweging waard.
De overstap maken
Als je overstapt van een gewone leesbril naar een beeldschermleesbril, merk je de eerste dagen een kleurverschil. Het beeld voelt warmer aan. Dit is normaal. Geef je ogen drie tot vijf dagen de tijd om te wennen. Na die periode voelt een gewone bril plotseling fel en oncomfortabel aan.
De juiste sterkte
Let op: de sterkte van de leesbril blijft hetzelfde. Of je nu een filter hebt of niet, je hebt nog steeds de correctie nodig voor dichtbij.
Bij een opticien meten ze dit altijd nauwkeurig voor je op.
Alternatieven naast de bril
Een bril is niet de enige oplossing. Er zijn genoeg gratis manieren om je ogen te ontlasten:
- De 20-20-20 regel: Kijk elke 20 minuten 20 seconden ver weg (20 voet, ongeveer 6 meter). Dit ontspant de oogspieren.
- Schermmodi: Gebruik de 'nachtmodus' of 'nachtzweem' op je telefoon en computer. Dit zet het scherm automatisch warmer.
- Houding: Zorg dat je scherm iets lager staat dan ooghoogte. Dit vermindert de hoeveelheid licht die rechtstreeks in je ogen komt.
Conclusie: de moeite waard?
Beeldschermglazen in een leesbril zijn duidelijk anders dan gewone glazen. Het is goed om te weten wat het verschil is tussen een leesbril en beeldschermbril; ze bieden een extra laag bescherming tegen digitale belasting, hebben een warmere kleurweergave en zijn vaak iets duurder.
Als je last hebt van vermoeide ogen na een dag computeren, kan deze bril een uitkomst zijn. Het is geen magisch medicijn, maar wel een hulpmiddel dat het kijkcomfort aanzienlijk kan verbeteren. Probeer het gerust eens uit, maar vergeet niet om af en toe gewoon je ogen te sluiten en even niets te kijken. Dat is nog altijd de beste rust voor je ogen.