Verschillende sterktes per oog in een leesbril: is dat mogelijk?
Een leesbril met twee verschillende sterktes: is dat niet hartstikke verwarrend? De meeste brillen hebben namelijk twee identieke glazen.
Toch is het antwoord op de vraag of het kan, volmondig: jazeker. Het idee dat beide ogen precies dezelfde correctie nodig hebben, is eigenlijk een achterhaald concept. Onze ogen zijn zelden perfect identiek. Sommige mensen hebben links een sterkte van +2.0 en rechts +2.5.
Anderen hebben weer andere problemen. In dit artikel duiken we in de wereld van de asymmetrische leesbril: wat is het, waarom zou je het willen en wat zijn de opties?
Waarom onze ogen zelden perfect matchen
Ons lichaam is zelden volkomen symmetrisch, en onze ogen vormen daarop geen uitzondering.
De oorzaken van het verschil
Hoewel je het misschien niet direct merkt, kunnen er best wat verschillen zitten tussen je linker- en rechteroog. Dit is de reden waarom een standaard leesbril van de drogist voor sommige mensen nooit echt perfect aanvoelt. Er zijn een aantal redenen waarom je ogen verschillend kunnen reageren:
- Natuurlijke ontwikkeling: De ene lens in je oog kan nu eenmaal sneller stijf worden dan de andere. Dit proces heet presbyopie en begint meestal rond je 40e.
- Astigmatisme: Als je hoornvlies niet perfect rond is (meer zoals een rugbybal), heb je last van astigmatisme. Dit kan per oog verschillen in mate en as.
- Mini-monovision: Sommige contactlensdragers zijn hier al aan gewend. Bij mini-monovision wordt het ene oog (meestal het dominante oog) gecorrigeerd voor veraf en het andere oog voor dichtbij. Dit werkt voor velen perfect, en die logica kan ook worden doorgetrokken naar een leesbril.
De verschillende soorten brillen voor verschillende ogen
Als we het hebben over een bril met verschillende sterktes, hebben we het eigenlijk over twee hoofdcategorieën: de bifocale en de progressieve bril. Hoewel ze hetzelfde doel hebben – scherp zien op meerdere afstanden – werken ze net even anders.
Ken je die brillen nog met een klein, zichtbaar segment in de onderkant van het glas?
Bifocaal: de ouderwetse scheiding
Dat is een bifocale bril. De bovenkant is voor veraf, de onderkant (het leesgedeelte) is voor dichtbij. De overgang is een harde lijn.
Dit is een prima oplossing, maar heeft een nadeel: je hebt een dode zone precies op de plek waar je vaak naar kijkt (bijvoorbeeld naar je computerscherm). Bifocalen zijn vaak goedkoper, maar voor moderne gebruikers minder comfortabel. De progressieve bril (of multifocale bril) is de moderne standaard. Hier zit de sterkte erdoorheen gesmeerd, als het ware.
Progressief: de vloeiende ervaring
Van bovenaf kijk je door de sterkte voor veraf, en als je je blik naar beneden richt, neemt de sterkte geleidelijk toe tot de sterkte voor dichtbij.
Merken als Essilor (met de Varilux-serie) en Zeiss zijn hier de giganten in. Ze zorgen ervoor dat je geen last hebt van die vervelende 'hobbel' in je zicht. De bril kan dus per oog een andere sterkte hebben, terwijl het overgangsproces soepel blijft verlopen.
Wanneer kies je voor een bril met twee verschillende sterktes?
Wanneer is het nu écht nodig om je leesbril of bifocaal te overwegen?
Meestal ontstaat die behoefte als een standaard bril niet meer voldoet. Je merkt dit aan kleine irritaties.
Stel je voor: je leest een boek. Het linker oog ziet scherp, maar het rechter oog voelt een beetje moe aan. Of je kijkt naar je beeldscherm en je merkt dat je hoofdpijn krijgt omdat je hersenen constant proberen te compenseren voor het verschil. Door de sterktes precies op elk oog af te stemmen, ontlast je de hersenen.
Je hoeft niet meer te 'forceren' om scherp te zien. Dit vermindert oogvermoeidheid en kan hoofdpijnklachten wegnemen.
De rol van technologie en moderne merken
De technologie staat niet stil. Vroeger was een progressieve bril vaak een gok: misschien beviel 'ie, misschien niet.
Tegenwoordig is het een wetenschap. Opticiens gebruiken geavanceerde software om de 'afstand' tussen je pupillen tot op de millimeter te meten. Grote namen in de brilwereld, zoals Hoya en Varilux, bieden brillen aan die volledig digitaal ontworpen zijn.
Dit heet "freeform" technologie. Hierbij wordt het glas aan de achterkant (de kant die naar je oog toe zit) geslepen op basis van jouw specifieke sterkte en de manier waarop je de bril draagt.
Dit zorgt voor breder zicht en minder vervorming aan de zijkanten. Zelfs budgetmerken zoals EyeGoodies bieden tegenwoordig online tools aan om je sterkte te berekenen, maar voor een bril met echt verschillende sterktes per oog is een bezoek aan een professional wel cruciaal.
De voor- en nadelen op een rij
Is zo'n op maat gemaakte bril voor iedereen de beste keuze? Nee, zeker niet. Laten we de balans opmaken. De grootste winst is het comfort.
Je hoofd en ogen ontspannen. Je ziet scherp van veraf, dichtbij, en overal daartussenin.
De voordelen
Als je een bril met twee verschillende sterktes neemt, ben je verzekerd van de best mogelijke beeldkwaliteit die jouw ogen kunnen krijgen. Heb je last van bijziendheid én presbyopie tegelijk?
Dan voelt een op maat gemaakte bril vaak natuurlijker aan dan een 'one size fits all' oplossing. Het grootste struikelblok is vaak de prijs. Een goede, op maat gemaakte progressieve bril met specifieke sterktes per oog kan makkelijk tussen de €400 en €1000 kosten, afhankelijk van het glas en het montuur.
De nadelen
Daarnaast is er een aanpassingstijd. Je hersenen moeten wennen aan de nieuwe manier van zien.
Dit duurt meestal een paar dagen tot een week. Als je er na twee weken nog steeds last van hebt (duizeligheid of onscherpte), is de bril waarschijnlijk niet goed afgesteld.
Hoe weet je of het iets voor jou is?
De enige manier om erachter te komen wat als je leesbril sterkte links en rechts verschilt, is door het te proberen. Ga naar een opticien en bespreek de mogelijkheden.
Vraag specifiek naar de optie voor "asymmetrische sterktes" of "gepersonaliseerde progressieven". Ben je een zware computergebruiker? Dan is de overstap naar een bril met twee verschillende sterktes vaak een verademing.
Ben je iemand die alleen een leesbril gebruikt om een bonnetje te lezen in de supermarkt?
Dan is een simpele, goedkope leesbril van de Kruidvat wellicht nog steeds voldoende. Het hangt echt af van hoe intensief en gevarieerd je je ogen gebruikt op een dag. Uiteindelijk draait het om het vinden van de juiste balans voor jouw unieke kijk op de wereld. En als dat betekent dat je linker- en rechteroog allebei hun eigen sterkte nodig hebben, dan is dat maar zo.