Je staat in de supermarkt, in de rij bij de drogist of scrollt door een online webshop.
Daar staan ze: leesbrillen voor een paar euro. Soms zelfs in een leuk doosje voor €10,-. Het is verleidelijk. Waar zou je honderden euros aan uitgeven bij een opticien als je voor minder dan een tientje klaar bent?
Toch is er een reden waarom oogartsen en opticiens hier vaak hun vraagtekens bij zetten. Is het echt veilig om zomaar een leesbril te kopen zonder dat je ogen gemeten zijn? Laten we dit eens goed onder de loep nemen.
Om te begrijpen of een kant-en-klare bril veilig is, moet je eerst weten wat er in je ogen gebeurt. De meeste mensen die een leesbril nodig hebben, hebben last van presbyopie.
Dat is een duur woord voor ouderdomsvergeetachtigheid van je ogen, maar het overkomt iedereen op den duur. Het betekent simpelweg dat de lens in je oog minder soepel wordt. Hierdoor kun je niet meer scherpstellen op dichtbij.
Normaal gesproken is de sterkte van een leesbril tussen de +1.00 en +3.00 dioptrie.
Soms heb je meer nodig, soms minder. Een bril van de drogist heeft vaak een vaste sterkte, bijvoorbeeld +2.00. Als jouw ogen eigenlijk +1.50 of +2.50 nodig hebben, zit je dus direct verkeerd.
Waarom kopen zoveel mensen een bril zonder recept? Het antwoord is simpel: gemak en prijs.
Online winkels als Zenni Optical, EyeBuyDirect en de bekende drogisterijen bieden honderden modellen aan voor weinig geld.
Een bril met een sterkte op maat bij een opticien begint al snel bij €150 en loopt op tot €500 of meer, afhankelijk van het montuur en de glazen. Een ‘non-recept’ leesbril kost vaak tussen de €10 en €40. Dat is een groot verschil.
Bovendien hoef je de deur niet uit voor een afspraak. Je klikt, je bestelt en morgen heb je hem in huis. Handig, maar is het slim?
Het grootste gevaar van een leesbril zonder oogmeting is dat de sterkte niet klopt.
Misschien denk je: “Dan heb ik toch gewoon een beetje hoofdpijn?” Het is vaak meer dan dat. Een verkeerde sterkte kan voor verschillende klachten zorgen: Als de sterkte te zwak is, blijf je je ogen aanspannen om scherp te stellen. Is de sterkte te sterk, dan dwing je je oogspieren om te ontspannen op een manier die niet natuurlijk is. Het gevolg?
Brandende ogen, jeukende ogen en hoofdpijn, vaak achter je voorhoofd of rond je slapen. Een verkeerde bril kan ervoor zorgen dat je beeld niet klopt.
Dit kan leiden tot dubbelzien of een vervormd beeld. Je evenwichtsorgaan zit namelijk dicht bij je ogen, dus een verkeerde visuele input kan leiden tot misselijkheid of duizeligheid.
Dit is misschien wel het belangrijkste punt. Een leesbril lost alleen het probleem van het dichtbij kijken op. Maar wat als je hoofdpijn niet komt door presbyopie, maar door astigmatisme (cylindrische afwijking) of een beginnende staar? Een kant-en-klare bril maskeert deze klachten vaak tijdelijk, waardoor je te laat bent met het zoeken van professionele hulp.
Bij een opticien of optometrist gebeurt er meer dan alleen even kijken naar een kaartje.
Er zijn verschillende methoden om de exacte sterkte te bepalen: Online tools die vragen naar je leeftijd en leesafstand zijn vaak grove schattingen. Ze houden geen rekening met de afstand tussen je pupillen (de oogafstand) of subtiele verschillen tussen je linker- en rechteroog.
Naast de sterkte is de bouwkwaliteit belangrijk. Een goedkope leesbril van de Action of een online discounter is vaak gemaakt van plastics die minder duurzaam zijn.
De scharnieren zijn kwetsbaar en de veren in de poten zijn snel instabiel.
Maar het gaat vooral om de glazen. Goedkope leesbrillen hebben vaak standaard glas of plastic lenzen van lage kwaliteit. Ze hebben zelden een goede antireflectiecoating.
Dat betekent dat je last kunt hebben van hinderlijke reflecties, wat het lezen vermoeiender maakt. Ook kunnen deze glazen sneller krassen, wat op den duur het zicht belemmert. Bovendien is het belangrijk om te weten of je een te sterke leesbril kunt gebruiken, aangezien dit extra klachten kan veroorzaken.
Het is niet allemaal kommer en kwel. Er zijn situaties waarin een kant-en-klare leesbril prima werkt.
Ben je je eigen bril vergeten en moet je even een restaurantmenu lezen? Dan is een bril van de supermarkt prima. Of als je een bril nodig hebt voor een klusje in de garage waarbij je snel iets moet lezen, is een goedkope variant acceptabel, al kun je voor een optimaal zicht ook je leesbrilglazen laten slijpen.
Sommige mensen weten niet zeker of ze een leesbril nodig hebben. Een goedkope bril kan dienen als een test.
Voel je je beter als je hem opzet? Dan is het tijd voor een echte meting. Let wel op: als je met een verkeerde bril gaat lezen, train je je ogen verkeerd. Gebruik dit dus niet te lang.
Er zijn signalen die aangeven dat een kant-en-klare leesbril niet voldoet. Ga naar een opticien of huisarts als:
Is het verschil tussen een leesbril van de drogist en de opticien belangrijk? De waarheid ligt in het midden.
Het is niet gevaarlijk voor je ogen om een verkeerde bril te dragen in de zin dat je er direct blind van wordt.
Je ogen worden er niet "slechter" van op de lange termijn. Echter, het kan wel zorgen voor flink wat ongemak. Voor incidenteel gebruik of als je weet dat je een lichte presbyopie hebt, kan een kant-en-klare bril een uitkomst zijn.
Maar voor dagelijks gebruik, en zeker als je klachten hebt, is een professionele meting onmisbaar. Een verkeerde bril leidt tot vermoeidheid en hoofdpijn, en dat wil je niet. Investeer in je ogen. Ze zijn je meest waardevolle zintuig.
Koop die goedkope bril gerust voor een noodoplossing, maar ga voor een echte meting als je hem dagelijks gaat gebruiken.
Je hoofd zal je dankbaar zijn.