Leesbril afstellen thuis: wat mag je zelf doen?
Een leesbril is je beste vriend als de letters op je telefoon of in een boek opeens beginnen te dansen.
Maar stel je voor: je hebt een gloednieuwe bril, je zet hem op en... alles voelt een beetje raar. De bril zakt van je neus, je krijgt hoofdpijn of je moet een oog dichtknijpen om scherp te zien. Vervelend!
Vaak ligt het niet aan de glazen, maar aan de afstelling. Hoewel een bezoekje aan de opticien altijd de gouden standaard is, kun je veel comfortabeler zitten door je leesbril thuis bij te schaven. In dit artikel lees je precies wat je wél en niet zelf kunt doen.
Waarom die bril steeds maar niet goed zit
Een leesbril gaat verder dan alleen de sterkte. Het draait allemaal om de perfecte positionering op je gezicht.
Je ogen moeten op exact de juiste afstand en hoek door de glazen kijken.
Zit de bril een millimeter te laag of staan de pootjes te strak? Dan werken je oogspieren overuren om scherp te stellen, met hoofdpijn en vermoeide ogen als gevolg. Een correcte afstelling zorgt ervoor dat het licht perfect op je netvlies terechtkomt, zonder dat je er moeite voor hoeft te doen.
De basis: je bril op de juiste plek op je gezicht
Voordat je gaat sleutelen, moet je weten hoe een bril idealiter hoort te zitten.
De meeste mensen dragen hun leesbril te laag op hun neus. Hierdoor kijk je eigenlijk over de rand van het glas heen en dat is onhandig. De bovenrand van het montuur moet net boven je wenkbrauwen zitten, terwijl de onderkant van het glas niet te dicht bij je wang mag komen. Een goede vuistregel: de bovenkant van de lens moet ongeveer 1 tot 2 centimeter boven je oog zitten.
Stap 1: De neusbrug verstellen
Dit is vaak de grootste boosdoener. De meeste brillen hebben twee schroefjes bovenop de neusbrug.
Met een klein schroevendraaiertje (vaak een brillensetje vanuit de drogist) kun je de neusstukjes (pads) verder uit elkaar of dichter bij elkaar draaien.
Dit is essentieel voor de juiste verticale hoogte. Zitten de neuspads te ver uit elkaar? Dan zakt de bril en kijk je te laag.
Zitten ze te dicht? Dan kan de bril op je jukbeenderen drukken.
Stap 2: De oorbeugels (pootjes) bijstellen
Daarnaast kun je de hoek van de neuspads vaak licht buigen. Wil je dat de bril iets verder van je gezicht af staat? Buig de pads dan iets naar buiten.
Zit de bril te ver en raakt je wimpers de glazen? Buig ze dan iets naar binnen.
Doe dit altijd voorzichtig, met beide handen tegelijk om het materiaal niet te beschadigen. De oorbeugels zorgen voor stabiliteit.
Ze moeten comfortabel over je oren hangen, zonder drukpunten achter je oren of op je slaap.
Stap 3: De afstand tot het leesmateriaal checken
De meeste brillenpootjes kun je licht buigen. Als je bril te strak zit en hoofdpijn veroorzaakt, kun je de pootjes iets verder buigen bij het scharnier. Doe dit in hele kleine stapjes. Als je bril te los zit en steeds van je neus glijdt bij het voorover buigen, kun je de pootjes iets meer naar binnen buigen.
Sommige brillen hebben een neusklem of een extra stukje dat om het oor gaat (een zogenaamde 'hook' of sportbrug). Deze kun je vaak op maat buigen voor extra grip, ideaal als je veel beweegt.
De sterkte van je leesbril is gebaseerd op een specifieke kijkafstand. De meeste leesbrillen zijn gemaakt voor een afstand van ongeveer 40 tot 45 centimeter.
Dat is de armlengte van boek of tablet tot je ogen. Als je de bril verder van je af houdt, bijvoorbeeld bij het werken achter een computerscherm, kan het beeld wazig worden. Als je de bril te dicht bij je gezicht houdt, worden je ogen snel moe.
Probeer eens om je scherm of boek iets verder van je af te schuiven. Als het beeld opeens scherp wordt, weet je dat je huidige bril misschien net iets te sterk is voor die specifieke werkafstand. Dit is een kwestie van gewoonte, maar het is goed om je bewust te zijn van deze afstand.
Wat je absoluut niet zelf moet doen
Er zijn dingen die je prima thuis kunt fixen, zoals je leesbril afstellen thuis, maar er zijn grenzen. Ga nooit zelf aan de slag met de oogafstand (de pupillenafstand, oftewel PD).
Dit is de afstand tussen de middelpunten van je pupillen. Brillenglazen worden exact geslepen op basis van deze afstand.
Als je de glazen uit het montuur haalt en probeert te verplaatsen, vernietig je de optische as. Het resultaat? Dubbelzien en hoofdpijn. Daarnaast is het verstandig om geen agressieve schoonmaakmiddelen te gebruiken. Geen glassex, geen schuurmiddeltjes en geen warm water.
Gebruik altijd een microvezel doekje en een beetje specifieke brilspray. Verhit het montuur nooit met een föhn om het plastic te buigen, tenzij je precies weet wat je doet (bij titanium of acetaat monturen is dit soms nodig, maar bij goedkope plastic brillen smelt het snel).
De magische 20-20-20 regel
Hoewel dit niets met de afstelling van de bril zelf te maken heeft, is het essentieel voor het comfort van je ogen. Zit je langdurig op je telefoon of laptop?
Volg dan de 20-20-20 regel. Elke 20 minuten kijk je 20 seconden lang naar iets dat op 20 meter afstand is.
Dit breekt de starre focus en geeft je oogspieren de kans om te ontspannen. Een perfect afgestelde bril voelt namelijk een stuk minder comfortabel als je ogen oververmoeid zijn door schermgebruik.
Wanneer is het tijd voor de opticien?
Je kunt veel zelf, maar soms is een professional nodig. Ga naar de opticien als:
- Je na het buigen van de neuspads en pootjes nog steeds hoofdpijn krijgt.
- Je het gevoel hebt dat je met één oog beter ziet dan met het andere.
- De bril na je aanpassingen scheef blijft hangen (dit kan duiden op een asymmetrie in je gezicht of een krom frame).
- De sterkte niet meer voldoet, bijvoorbeeld na een bezoekje aan de huisarts of na het starten van bepaalde medicatie.
Veel opticiens (zoals Specsavers, EyeWish of de zelfstandige brillenwinkels) doen een basis check-up vaak gratis of voor een klein bedrag.
Ze hebben speciale meetapparatuur om de exacte hoek en afstand te meten, iets wat je thuis nooit zo precies kunt doen.
Onderhoud is preventief werken
Een bril die goed onderhouden wordt, blijft langer comfortabel zitten. Zorg dat de neuspads vetvrij blijven; viezigheid zorgt voor irritatie op de huid en kan de bril laten glijden.
Bewaar je bril altijd in een stevig etui als je hem niet draagt. Een krom getrapte bril in je broekzak is de oorzaak van veel afstel-problemen. Probeer de bovenstaande tips eens uit de volgende keer dat je bril niet lekker zit.
Met een paar kleine aanpassingen kun je het verschil maken tussen een bril die je irritant vindt en een bril die je bijna vergeet dat je op hebt. En onthoud: een bril is een stukje gereedschap voor je ogen. Zorg er goed voor!